Болотана – селото на стогодишниците: Дали Македонија ја има својата „Blue Zone“?

На Сардинија постои мало планинско село кое привлекува внимание поради нешто што денес станува сè поретко – голем број луѓе кои живеат до 100 години и повеќе. Станува збор за Болотана (Bolotana), место кое National Geographic го издвојува како нов пример за таканаречена „Blue Zone“, односно област со необично висок број долговечни жители.

Но, приказната за Болотана не е само приказна за долговечноста. Таа отвора едно многу интересно прашање:

Дали и Македонија има села во кои луѓето живеат долго токму поради традиционалниот начин на живот?

Терминот „Blue Zones“ се користи за места во светот каде што луѓето имаат исклучително долг животен век и каде што има поголем број стогодишници во споредба со просекот.

Болотана се наоѓа во планинскиот дел на Сардинија и има околу 2.000 жители. Сепак, според истражувањата опишани од National Geographic, во селото живеат повеќе стогодишници.

Тајната, сепак, не се крие во една единствена намирница или чудотворен рецепт.

Животот во Болотана е далеку од современиот урбан начин на живеење.

Луѓето јадат многу зеленчук, мешунки, компири и тестенини, користат маслиново масло, произведуваат сопствена храна и релативно ретко јадат месо.

Но можеби уште поважно е тоа што движењето е дел од секојдневниот живот.

Нема потреба од теретана кога човек секој ден пешачи по стрмни улици, работи во градина, се грижи за животни или оди пеш до соседниот дел од селото.

Тоа е природно движење, распоредено низ целиот ден.

Кога зборуваме за долговечност, најчесто бараме една причина – одредена храна, лек, додаток во исхраната или посебна диета.

Но приказната од Болотана покажува нешто многу поинтересно.

Долговечноста можеби е комбинација од повеќе мали навики.

Домашна храна.
Редовно движење.
Помалку стрес.
Работа во градина.
Контакт со природата.
Силни семејни врски.
Живот во заедница.

Тоа се работи кои денес ги бараме во современиот начин на живот, а некогаш биле сосема природен дел од животот на луѓето на село.

Тука приказната станува особено интересна и за нас.

Во Македонија сè уште постојат планински и рурални места каде што луѓето живеат многу поинаку од жителите на големите градови.

Во некои села луѓето сè уште имаат сопствени градини, одгледуваат овци, кози и кокошки, произведуваат сирење, јадат сезонска храна и поголем дел од денот го поминуваат надвор.

Наместо автомобил – пешачење.

Наместо супермаркет – градина.

Наместо теретана – работа околу куќата и имотот.

Наместо живот во изолација – семејство и соседи.

И токму затоа се поставува интересно прашање:

Дали Македонија има своја „Blue Zone“?

Одговорот не може да се даде само врз основа на неколку стари жители во едно село. За да се прогласи одредено место за „Blue Zone“, потребни се сериозни демографски и научни истражувања.

Но, Македонија има нешто што вреди да се истражи – традиционален рурален начин на живот кој постепено исчезнува.

Во планинските региони, особено во селата каде што земјоделството и сточарството сè уште се дел од секојдневието, може да се најдат луѓе кои и на 80, 90 или повеќе години продолжуваат активно да работат, пешачат и живеат самостојно.

Можеби најинтересната порака од Болотана не е во храната.

Животот кој денес го нарекуваме „здрав начин на живот“ некогаш бил нормален живот.

Домашна храна. Движење. Природа. Работа. Семејство. Заедница.

И можеби токму затоа приказната за едно мало сардинско село може да нè натера повторно да погледнеме кон нашите сопствени села.

Каде живеат најстарите жители во Македонија?

Кое македонско село има најмногу стогодишници?

И што јадат, како живеат и колку се движат тие луѓе?

Можеби следната голема приказна за долговечноста нема да дојде од Сардинија. Можеби е скриена некаде во македонските планини.