Како високите температури влијаат врз пчелите и опрашувањето во Македонија

Како високите температури влијаат врз пчелите и опрашувањето во Македонија

Високите температури не влијаат само врз активноста на пчелите. Топлотниот стрес може да го промени нивното однесување, достапноста на храна, времето на цветање на растенијата и односот меѓу опрашувачите и растителниот свет. Во услови на почести топлотни бранови, ова станува важно прашање за пчеларството, земјоделството и зачувувањето на биодиверзитетот.

Пчелите се меѓу најзначајните опрашувачи во копнените екосистеми. Постојат повеќе од 25.000 видови пчели, од кои мнозинството се диви. Во опрашувањето учествуваат и други инсекти, меѓу кои пеперутки, молци, муви, оси, бумбари и бубачки.

Затоа, прашањето како високите температури влијаат врз пчелите не е ограничено само на производството на мед. Станува збор за поширока тема поврзана со опрашувањето, растителната продукција, биодиверзитетот и отпорноста на екосистемите.

Како пчелите ја регулираат температурата?

Пчелите имаат развиени механизми за одржување на соодветни услови во колонијата. Кај медоносните пчели, работничките можат да внесуваат вода во кошницата, да ја распоредуваат и со движење на крилјата да создаваат струење на воздухот и да го поттикнат испарувањето.

На овој начин колонијата активно ја регулира микроклимата во кошницата. Кога надворешната температура е висока, дел од работничките пчели се насочуваат кон ладење на колонијата, наместо кон собирање нектар и полен.

Ова покажува дека високите температури можат да влијаат врз целокупната организација и активност на пчелната колонија.

Топлотниот стрес го менува однесувањето на пчелите

При високи температури, пчелите можат да го променат времето и интензитетот на летот. Намалената активност надвор од кошницата значи и помалку време за собирање нектар и полен.

Различните видови пчели не реагираат идентично на високите температури. Нивната толеранција зависи од видот, физиологијата, живеалиштето и локалните услови.

Затоа, за екосистемите не е значајно само дали просечната температура расте, туку и колку често се појавуваат екстремни температури и колку долго траат топлотните бранови.

Проблемот не е само во пчелите

Влијанието на високите температури не завршува кај самите опрашувачи.

Пчелите зависат од растенијата како извор на нектар и полен, додека голем број растенија зависат од опрашувачите за успешно размножување. Тоа создава меѓусебно поврзан систем во кој промената на условите за еден дел може да има последици и врз останатите.

Високите температури и сушата можат да влијаат врз растителната продуктивност, достапноста на нектар и полен и времето на цветање. Ако периодот на цветање на растението и периодот на најголема активност на опрашувачите повеќе не се совпаѓаат, може да дојде до фенолошка неусогласеност.

Тоа е една од причините зошто климатските промени се важна тема за иднината на опрашувањето.

Зошто опрашувањето е важно за производството на храна?

Опрашувањето е еден од основните екосистемски процеси од кои зависат голем број земјоделски култури.

Разновидноста на опрашувачите е особено значајна затоа што различните видови имаат различни периоди на активност и различна отпорност на временските услови.

Зачувувањето на различни видови опрашувачи затоа не е само прашање на заштита на природата. Тоа има директна врска и со стабилноста на земјоделските екосистеми.

Во услови на климатски промени, разновидноста на опрашувачите може да придонесе за поголема отпорност на екосистемите, бидејќи различните видови не реагираат идентично на истиот температурен стрес.

Климатските промени не се единствениот притисок

Високите температури не се единствената причина за проблемите со опрашувачите.

На нив влијаат и губењето и фрагментацијата на живеалиштата, интензивното земјоделство, монокултурите, употребата на пестициди, болестите, паразитите, недостигот на храна и вода и промените во климатските услови.

Токму затоа заштитата на опрашувачите бара поширок пристап.

Зачувувањето на ливадите, шумските рабови, природната вегетација, водните ресурси и разновидните земјоделски предели создава подобри услови за опрашувачите во текот на сезоната.

Што значи ова за Македонија?

Македонија има голема разновидност на природни и земјоделски предели. Од низинските земјоделски региони до планинските подрачја, различните надморски височини и растителни заедници создаваат различни услови за пчеларството и дивите опрашувачи.

За пчеларството, состојбата на околниот екосистем е директно поврзана со достапноста на храна за пчелите. Затоа промените во температурата, сушните периоди и времето на цветање се фактори што заслужуваат поголемо внимание.

Планинските и руралните подрачја имаат посебно значење поради разновидната природна вегетација и сезонската достапност на цветни ресурси.

Пчеларите како набљудувачи на промените

Пчеларите секојдневно го следат сезонскиот ритам на пчелите и растенијата. Промените во периодот на цветање, достапноста на нектар, активноста на пчелите и приносите се појави што можат да бидат забележани на локално ниво.

Сепак, искуството на пчеларите треба да се разликува од научните мерења. За утврдување долгорочни климатски трендови потребни се систематски податоци и научни истражувања.

Комбинацијата на научни податоци и локално знаење може да даде подобра слика за тоа како промените во климатските услови се одразуваат врз пчеларството.

Што може да им помогне на пчелите во периоди на високи температури?

Заштитата на опрашувачите не зависи само од пчеларите. Важна е и состојбата на просторот во кој тие живеат и собираат храна.

Значајни мерки се зачувување на природната и полу-природната вегетација, одржување на цветни растенија во различни периоди од сезоната, зачувување на ливадите и шумските рабови, обезбедување пристап до вода, зачувување на природните живеалишта и внимателна употреба на пестициди.

Особено значајно е да постојат различни растителни видови кои цветаат во различни периоди. Така опрашувачите имаат подолг и постабилен пристап до храна.

Пчеларството и одржливиот туризам

Пчеларството може да биде важен дел од туристичката понуда на руралните и планинските региони.

Посетата на пчеларник, запознавањето со процесот на производство на мед, дегустацијата на локални производи и разговорот со пчеларите овозможуваат директен контакт со локалната економија и природното наследство.

За туристот тоа е можност да разбере од каде доаѓа храната, како функционира пчелната колонија и колку производството зависи од состојбата на природната средина.

Еден пример што вреди да се посети

На југот на Македонија, во Гевгелија, се наоѓа Пчеларска Фарма Алчинов, семејна пчеларска приказна со традиција која датира од 1878 година. Денес фармата има стационарни и селидбени пчеларници, едукативен пчеларник и Апи-центар.

Фармата е интересна не само за оние што сакаат да дегустираат и купат мед, туку и за посетители кои сакаат одблиску да се запознаат со пчеларството, пчелните производи и значењето на пчелите за природата.

Пчелите како дел од поширок екосистем

Пчелите не се изолиран елемент во природата. Тие се дел од систем во кој се поврзани растенијата, инсектите, земјоделството, водата, почвата и климатските услови.

Високите температури се само еден од факторите што можат да го нарушат тој баланс. Кога се комбинираат со суша, губење на живеалишта, намалување на растителната разновидност и други притисоци, ризикот за опрашувачите станува поголем.

Затоа заштитата на пчелите не треба да се сведе само на производството на мед. Подеднакво важно е да се зачуваат дивите пчели и останатите опрашувачи, како и природните услови што им овозможуваат да преживеат.

За Македонија, ова е прашање кое ги поврзува природата, земјоделството, локалното производство и туризмот. Зачувувањето на ливадите, шумите, планинските предели и традиционалните земјоделски подрачја значи зачувување на условите во кои можат да продолжат да функционираат и пчелите, и растенијата, и земјоделството.